بیشتر بهبودی پس از جراحی ناحیهٔ تناسلی آرام و در خانه رخ میدهد و بخش زیادی از آن به چند عادت ساده بستگی دارد: تمیز و خشک نگهداشتن ناحیه، کنترل ورم، پرهیز از فشار بر زخم، و شتاب نکردن در بازگشت به رابطهٔ جنسی یا ورزش. هفتهٔ نخست ناخوشایندترین است، شش هفتهٔ نخست مهمترین، و شکل نهایی معمولاً تا سه تا شش ماه دیده نمیشود. این راهنما توضیح میدهد چه چیزی طبیعی است، چه چیزی کمک میکند و چه چیزی نیاز به تماس دارد.
سه روز نخست: ورم قابل انتظار است
ورم و کبودی در حدود روز دوم یا سوم به اوج میرسند. ممکن است نگرانکننده به نظر برسد، بهویژه پس از لابیاپلاستی که اغلب یک طرف بیش از طرف دیگر ورم میکند. این نتیجهٔ نهایی نیست؛ التهاب است و در هفتههای بعد پیوسته فروکش میکند.
- کیسهٔ سرد پیچیده در پارچهای تمیز را هر بار پانزده تا بیست دقیقه به کار ببرید و هرگز آن را مستقیم روی پوست نگذارید.
- بخشی از روز را دراز کشیده و با بالشی زیر زانو یا لگن استراحت کنید. از روز نخست راه رفتنهای کوتاه و منظم در خانه توصیه میشود، چون حرکت خطر لخته شدن خون را کاهش میدهد.
- لباس زیر نخی و گشاد، و شلوار یا پیراهن نرم و گشاد بپوشید. از نوار بهداشتی استفاده کنید، نه تامپون.
- مسکنی را که برایتان تجویز شده در روزهای نخست بهطور منظم مصرف کنید، نه اینکه منتظر بمانید درد شدت بگیرد.
بهداشت بدون آسیب
ناحیهٔ تناسلی به دلیل خونرسانی عالی بهخوبی بهبود مییابد، اما گرم و مرطوب نیز هست. هدف این است که بیآنکه تحریک شود، تمیز بماند.
- پس از رفتن به دستشویی، ناحیه را با آب ولرم از یک بطری فشاری بشویید و با حوله یا گاز تمیز بهآرامی خشک کنید. همیشه از جلو به عقب پاک کنید.
- دوش کوتاه معمولاً از روز اول یا دوم مجاز است. تا زمانی که جراح بهبود زخمها را تأیید کند، که اغلب حدود چهار هفته است، از وان، استخر، دریا و جکوزی پرهیز کنید.
- دوش واژینال نگیرید و از صابون، دستمال مرطوب، اسپری یا پودر معطر استفاده نکنید. آب ساده کافی است.
- نوار بهداشتی را مرتب عوض کنید، چون نوار مرطوب پوست را نرم میکند و راه را برای عفونت باز میکند.
برخی جراحان پس از چند روز نخست، نشستن در لگن کمعمق آب گرم (سیتز بات) را توصیه میکنند؛ از توصیهای که به شما شده پیروی کنید، چون روش کار در اعمال مختلف متفاوت است.
بخیهها در جراحی ناحیهٔ تناسلی تقریباً همیشه جذبیاند. طی دو تا چهار هفته شل میشوند و میافتند، و دیدن تکههای کوچک نخ روی نوار بهداشتی طبیعی است. ترشح کمرنگ صورتی یا قهوهای در یکی دو هفتهٔ نخست نیز پس از اعمال واژینال طبیعی است.
یبوست دشمن پنهان بهبودی است، بهویژه پس از پرینئوپلاستی یا واژینوپلاستی که زور زدن مستقیماً به محل ترمیم فشار میآورد. آب فراوان بنوشید، میوه، سبزی و غلات کامل بخورید و نرمکنندهٔ مدفوعی را که به شما داده شده مصرف کنید. مسکنهای حاوی کدئین یبوست را بدتر میکنند؛ اگر دچار مشکل هستید، جایگزین آن را بخواهید.
بازگشت به زندگی عادی
بهبودی به نوع عمل بستگی دارد؛ بنابراین آنچه در ادامه میآید بازههای معمول است نه قاعده.
- کار پشت میز: پس از لابیاپلاستی اغلب پس از حدود یک هفته؛ پس از پرینئوپلاستی یا واژینوپلاستی دو هفته یا بیشتر.
- رانندگی: وقتی بتوانید راحت بنشینید و بیدرنگ ترمز محکم بگیرید، و دیگر مسکن خوابآور مصرف نکنید.
- ورزش: راه رفتن از همان آغاز؛ ورزش سبک از حدود دو تا سه هفته؛ دویدن، بلند کردن بار سنگین و تمرین در باشگاه معمولاً پس از چهار تا شش هفته.
- دوچرخهسواری، اسبسواری و وسایلی که روی آنها مینشینید: معمولاً نه پیش از شش هفته، چون مستقیماً بر زخم فشار میآورند.
- رابطهٔ جنسی، تامپون و کاپ قاعدگی: معمولاً نه پیش از شش هفته، و تنها پس از آنکه جراح بهبودی را بررسی کرده باشد.
وقتی رابطهٔ جنسی را از سر میگیرید، آهسته پیش بروید و از روانکنندهٔ پایهآبی استفاده کنید. حساسیت در ابتدا شایع است؛ درد تیز دلیلی است برای توقف و معاینه شدن. بافت در حال بهبود ممکن است چند ماه حسی ناآشنا داشته باشد، و این موضوعی است که میتوانید آزادانه با پزشک خود در میان بگذارید.
سفر بازگشت پس از جراحی
برای زنانی که برای جراحی سفر میکنند، زمانبندی سفر بازگشت اهمیت دارد. جراحان معمولاً از بیماران میخواهند چند روز نخست در نزدیکی بمانند و پیش از پرواز برای معاینه مراجعه کنند. سفرهای طولانی پس از هر عملی خطر لخته شدن خون را بالا میبرند؛ بنابراین آب بنوشید، مرتب در راهرو قدم بزنید، بپرسید آیا جوراب واریس برای شما توصیه میشود، و نامهٔ ترخیص و فهرست داروهایتان را همراه داشته باشید. پیش از رفتن، راه تماس برای پیگیری را مشخص کنید تا اگر در خانه پرسشی پیش آمد، دقیقاً بدانید از چه کسی بپرسید.
نشانههای هشدار: همان روز تماس بگیرید
عوارض پس از جراحی ناحیهٔ تناسلی ناشایعاند، اما اگر زود شناخته شوند درمانشان آسانتر است. اگر هر یک از موارد زیر را دیدید، بیدرنگ با جراح خود تماس بگیرید:
- دمای بدن ۳۸°C یا بالاتر، یا احساس لرز و ناخوشی؛
- دردی که پس از روز سوم بهجای بهتر شدن بدتر میشود؛
- ورمی در یک طرف که بهسرعت بزرگ میشود، سفت و بسیار دردناک است و ممکن است نشانهٔ تجمع خون باشد؛
- خونریزیای که ظرف یک ساعت یک نوار بهداشتی را خیس کند؛
- ترشح بدبو، چرک، یا قرمزیای که روی پوست گسترش مییابد؛
- باز شدن لبهٔ زخم؛
- دشواری در دفع ادرار.
درد یا ورم در یک ساق پا، درد قفسهٔ سینه یا تنگی نفس ناگهانی، هر جا که باشید، نیاز به مراقبت اورژانسی فوری دارد.
شکیبایی با نتیجهٔ نهایی
در هفتههای نخست ناحیه ممکن است ناهموار، سفت یا پفکرده به نظر برسد، و بسیاری از زنان لحظهای دچار تردید میشوند. بافت اسکار بهتدریج نرم میشود و ورم کمکم برطرف میگردد، و ظاهر نهایی معمولاً در سه تا شش ماه ارزیابی میشود، نه زودتر. ترک سیگار پیش و پس از جراحی بهبودی را بهطور محسوسی بهتر میکند، و پرهیز از وسوسهٔ بررسی یا کشیدن مکرر ناحیه نیز همین اثر را دارد.
درمانهای غیرجراحی مانند فیلر ناحیهٔ ولو دوران بهبودی بسیار کوتاهتری دارند، اما همان اصول پایهای مراقبت ملایم و دانستن اینکه چه زمانی باید کمک خواست، دربارهٔ آنها نیز صدق میکند. بهبودی خوب بهندرت به کار بیشتر بستگی دارد؛ به این بستگی دارد که شرایط لازم را برای بدن فراهم کنید و بگذارید زمان باقی کار را انجام دهد.
منابع: ESHRE، HFEA، WHO و راهنماهای پذیرفتهشدهٔ پزشکی باروری. این مقاله برای آموزش عمومی است و جایگزین مشاورهٔ پزشکی نمیشود. این مقاله با کمک هوش مصنوعی و زیر نظر پزشکی Assist. Prof. Dr. Muzaffer Uçarer (زنان و زایمان · IVF و پزشکی باروری)، UCARER Women’s Health, Istanbul نوشته شده است.
