İnsan Papilloma Virüsü (HPV) Nedir?
İnsan papilloma virüsü (HPV), birbiriyle ilişkili 100’den fazla virüsten oluşan bir gruptur. Bunların yaklaşık 40’ı cinsel yolla bulaşan türlerdir; cinsel aktivite sırasında genital temas, deri ve mukoza zarı aracılığıyla yayılır.
Bulaşma Yolları
Cinsel açıdan aktif bireylerin yaklaşık yarısı HPV’ye yakalanmaktadır. Virüs her iki cinsiyeti de etkilemekle birlikte, birden fazla partneri olan veya erken yaşta cinsel aktiviteye başlayan kişilerde risk daha yüksektir. Enfekte olan kişilerin büyük çoğunluğu herhangi bir belirti yaşamadan virüsü farkında olmadan başkalarına bulaştırabilmektedir.
Sağlık Riskleri
Belirli HPV türleri serviks (rahim ağzı), vajina ve anal bölgede kanser riskini artırmaktadır. Diğer tipler ise genital siğillere yol açar; bunlar genital bölgenin üzerinde veya yakınında oluşan küçük pembe, kırmızı veya ten rengi çıkıntılardır ve cinsel temas yoluyla kolayca bulaşır.
Korunma Yöntemleri
- Aşılama: 11-12 yaş için uygulanabilir; 26 yaşa kadar tamamlayıcı aşılama seçeneği mevcuttur
- Güvenli cinsel davranışlar: Prezervatif kullanımı ve cinsel partner sayısının sınırlandırılması
- Mevcut aşılar: Gardasil ve Cervarix, kansere yol açan HPV türleri ile genital siğillere karşı koruma sağlar
HPV aşısı, toplumda enfeksiyon riskini azaltmada etkili kabul edilmektedir. Koruyucu sağlık hizmetleri ve düzenli tarama, HPV yönetiminin temel bileşenlerini oluşturmaktadır.
9-değerli HPV aşısı (Gardasil 9)
Günümüzdeki HPV aşısı, 9-değerli aşı olan Gardasil 9’dur. Dokuz HPV tipine karşı korur: düşük riskli 6 ve 11 tipleri (genital siğillerin çoğuna neden olur) ve yüksek riskli 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58 tipleri; bu yedi yüksek riskli tip birlikte, rahim ağzı ve diğer HPV ile ilişkili kanserlerin büyük çoğunluğundan sorumludur. Daha eski 2-değerli ve 4-değerli aşıların yerini alır ve daha geniş bir koruma sağlar.
Kimler, hangi yaşta aşılanmalı?
Aşı, 9 ile 45 yaş arasındaki kişiler için onaylıdır.
- Rutin yaş: 11–12 yaş (en erken 9 yaşında başlanabilir). HPV’ye herhangi bir maruziyetten önce aşılanmak en güçlü korumayı sağlar.
- Yakalama (catch-up): daha önce tam aşılanmamış herkes için 26 yaşına kadar önerilir.
- 27–45 yaş: aşılama rutin değildir ama yine de yararlı olabilir — bu, bireysel riskinize göre hekiminizle birlikte verilecek ortak bir karardır.
Kaç doz gereklidir?
- 15. yaş gününden önce başlandıysa: 6–12 ay arayla 2 doz.
- 15 yaşında veya daha büyükken ya da bağışıklık sistemi zayıfken başlandıysa: 6 ay içinde 3 doz (0., 1–2. ve 6. aylarda).
Çocukken HPV aşısı oldum — şimdi 9-değerli aşıya ihtiyacım var mı?
Çocuklukta daha eski bir (2-değerli veya 4-değerli) HPV aşı serisini tamamladıysanız, 9-değerli aşıyla rutin yeniden aşılama genellikle önerilmez. Ek bir aşı kürünün anlamlı bir yarar sağlayıp sağlamadığı bireysel bir karardır — hekiminiz geçmişinize ve riskinize göre öneride bulunabilir.
Aşılanmış kadınların yine de rahim ağzı taraması gerekir
Aşı, kansere neden olan HPV enfeksiyonlarının çoğunu önler ama hepsini değil. Aşılanmış kadınlar normal programda düzenli smear testi ve HPV testine devam etmelidir. Tarama yaşları ve aralıkları için smear testi, HPV testi ve ko-test sayfamıza bakın.
Assist. Prof. Dr. Muzaffer Uçarer ile konsültasyon randevusu için UCARER Women’s Health ile iletişime geçin.